Κύρια παραδοσιακά μουσικά όργανα των Φιλιππίνων

Η μουσική παράδοση των Φιλιππίνων είναι τόσο πολύμορφη όσο και το ίδιο το αρχιπέλαγος. Τα επίπεδα γκονγκ και τα μπαμπού όργανα των κοινοτήτων της Κορδιλιέρας, στο βόρειο Λουζόν, συνυπάρχουν με τα σύνολα kulintang του Μιντανάο και του Σούλου. Υπάρχουν επίσης τοπικοί αυλοί, λαμέλοφωνα στόματος, λαούτα και ζίτερ. Επομένως, ο όρος «φιλιππινέζικα όργανα» καλύπτει πολλές παραδόσεις και όχι ένα ενιαίο ύφος.

Χαρακτηριστικά των φιλιππινέζικων οργάνων

Το μπαμπού, το ξύλο, ο μπρούντζος ή ο ορείχαλκος, τα ζωικά δέρματα και οι φυτικές ίνες είναι συνηθισμένα υλικά. Οι ονομασίες και οι λεπτομέρειες κατασκευής αλλάζουν ανάλογα με τη γλώσσα και την κοινότητα. Έτσι, συγγενικά όργανα μπορεί να έχουν διαφορετικό τοπικό όνομα.

Στον βορρά ξεχωρίζουν τα σύνολα γκονγκ και μπαμπού. Στον νότο, μια σειρά από μικρά γκονγκ με κεντρικό εξόγκωμα, το kulintang, κρατά τη μελωδία μέσα σε μεγαλύτερο σύνολο. Οι rondalla με νυκτά έγχορδα, που αναπτύχθηκαν μετά την ισπανική αποικιοκρατία, αποτελούν επίσης μέρος της μουσικής ζωής.

Ποια είναι τα κύρια παραδοσιακά όργανα των Φιλιππίνων;

Στα πιο γνωστά ανήκουν τα kulintang, gangsa, dabakan, bungkaka, tongali, kubing, kudyapi και διάφορα μπαμπού ζίτερ. Πρόκειται για διαφορετικές οικογένειες: γκονγκ, τύμπανα, αυλούς, λαμέλοφωνα στόματος, λαούτα και ζίτερ.

Kulintang

Το kulintang δεν είναι μπαμπού κανονάκι. Είναι μια κουρδισμένη σειρά μικρών γκονγκ με κεντρικό θόλο, τοποθετημένων οριζόντια σε ξύλινη βάση. Σε πολλές παραδόσεις χρησιμοποιούνται οκτώ γκονγκ, αν και ο αριθμός ποικίλλει. Παίζονται με δύο ξύλινα πλήκτρα.

Στα σύνολα των Maguindanao και Maranao, το kulintang συνοδεύεται από τα μεγάλα κρεμαστά γκονγκ agung, το gandingan, το babandil και το κυπελλόσχημο τύμπανο dabakan. Η μουσική βασίζεται στη ρυθμική αλληλεπίδραση όλων των μερών.

Gangsa

Το gangsa είναι επίπεδο γκονγκ των κοινοτήτων της Κορδιλιέρας. Κρατιέται με το ένα χέρι και κρούεται με μπαγκέτα ή τοποθετείται στα γόνατα και παίζεται με την παλάμη. Σε ένα σύνολο, κάθε μουσικός εκτελεί μέρος του κοινού ρυθμικού σχήματος.

Dabakan

Το dabakan είναι μονόδερμο τύμπανο με σώμα σε σχήμα κυπέλλου, ιδιαίτερα συνηθισμένο στα σύνολα kulintang. Το δέρμα τεντώνεται πάνω σε ξύλινο σώμα και κρούεται με δύο ξυλάκια. Στηρίζει τη ρυθμική ροή ανάμεσα στις φωνές των γκονγκ.

Bungkaka ή balingbing

Το bungkaka κατασκευάζεται από σωλήνα μπαμπού σχισμένο κατά μήκος. Όταν η άκρη του χτυπήσει στην παλάμη ή σε σκληρή επιφάνεια, οι δύο γλώσσες του μπαμπού πάλλονται και παράγουν σύντομο βόμβο. Bungkaka και balingbing είναι ονομασίες που συναντώνται σε διαφορετικές βόρειες κοινότητες.

Tongali και άλλοι μπαμπού αυλοί

Το tongali είναι ρινικός αυλός της Κορδιλιέρας. Ο αέρας από το ένα ρουθούνι κατευθύνεται στο χείλος του ανοίγματος, ενώ το άλλο κλείνει για έλεγχο της αναπνοής. Υπάρχουν και αυλοί χειλιών, όπως paldong ή palendag, καθώς και το suling με δακτυλιοειδές επιστόμιο. Tangkop ή tanghup μπορεί να σημαίνει μπαμπού σφυρίχτρα.

Kubing ή afiw

Kubing και afiw είναι τοπικές ονομασίες για το λαμέλοφωνο στόματος. Κατασκευάζεται από μπαμπού ή μέταλλο. Το πλαίσιο κρατιέται μπροστά από τα δόντια ή τα χείλη, η γλώσσα τίθεται σε παλμό με το δάχτυλο και η στοματική κοιλότητα αλλάζει το ηχόχρωμα σαν αντηχείο.

Kudyapi

Το kudyapi είναι μακρύ δίχορδο λαούτο με σκαφόσχημο σώμα, συνδεδεμένο με διάφορες κοινότητες του Μιντανάο. Η μία χορδή μπορεί να παίζει τη μελωδία και η άλλη να κρατά ισοκράτημα. Τα κινητά τάστα από κερί μέλισσας τοποθετούνται σύμφωνα με τον τρόπο που χρησιμοποιεί ο εκτελεστής.

Σωληνωτά ζίτερ από μπαμπού

Τα ζίτερ που λέγονται sludoy, kolitong ή με άλλες τοπικές ονομασίες έχουν συχνά χορδές κομμένες απευθείας από την εξωτερική επιφάνεια του σωλήνα μπαμπού. Μικροί καβαλάρηδες τις ανασηκώνουν από το σώμα, το οποίο λειτουργεί και ως αντηχείο. Ο αριθμός χορδών και το όνομα διαφέρουν ανά κοινότητα.

Kalutang

Το kalutang, που συνδέεται ιδιαίτερα με το Marinduque, αποτελείται από κουρδισμένα ζεύγη ξύλινων ράβδων. Οι ράβδοι χτυπιούνται μεταξύ τους σε συγκεκριμένα σημεία και γωνίες. Διαφορετικά μεγέθη σχηματίζουν σύνολα με φωνές από σοπράνο έως μπάσο.

Συμπέρασμα

Για να κατανοήσουμε αυτά τα όργανα πρέπει να διατηρούμε το τοπικό τους πλαίσιο. Το kulintang ανήκει στην κουλτούρα των γκονγκ του νότου, το gangsa στη συλλογική μουσική της Κορδιλιέρας, ενώ το kudyapi και τα μπαμπού ζίτερ αντιπροσωπεύουν διαφορετικές παραδόσεις εγχόρδων. Οι σωστές ονομασίες και ταξινομήσεις αποδίδουν αυτή την ποικιλία καλύτερα από μια κατά λέξη μεταφρασμένη λίστα.