مهم‌ترین سازهای سنتی فیلیپین

فرهنگ موسیقی فیلیپین به اندازه مجمع‌الجزایر آن متنوع است. گونگ‌های تخت و سازهای بامبویی جوامع کوردیلرا در شمال لوزون در کنار گروه‌های کولینتانگ میندانائو و سولو قرار می‌گیرند. فلوت‌ها، زنبورک‌های دهانی، عودها و زیترهای مناطق مختلف نیز بخشی از این مجموعه‌اند. بنابراین عنوان «سازهای فیلیپین» به یک سبک واحد اشاره ندارد.

ویژگی سازهای فیلیپین

بامبو، چوب، برنز یا برنج، پوست حیوان و الیاف گیاهی از مواد رایج‌اند. نام و جزئیات ساخت با زبان و جامعه تغییر می‌کند و ممکن است یک خانواده ساز چند نام محلی داشته باشد.

در شمال، گروه‌های گونگ و بامبو برجسته‌اند. در جنوب، ردیفی از گونگ‌های کوچک برآمده به نام کولینتانگ ملودی را در یک گروه بزرگ‌تر اجرا می‌کند. گروه‌های روندالا با سازهای زهی زخمه‌ای نیز پس از دوره اسپانیایی به بخشی از زندگی موسیقایی تبدیل شدند.

مهم‌ترین سازهای سنتی فیلیپین کدام‌اند؟

کولینتانگ، گانگسا، داباکان، بونگ‌کاکا، تونگالی، کوبینگ، کودیابی و زیترهای بامبویی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها هستند. این سازها به خانواده‌های متفاوت گونگ، طبل، فلوت، زنبورک دهانی، عود و زیتر تعلق دارند.

کولینتانگ

کولینتانگ قانون بامبویی نیست. مجموعه‌ای کوک‌شده از گونگ‌های کوچک با برآمدگی مرکزی است که افقی روی قاب چوبی قرار می‌گیرند. در بسیاری از سنت‌ها هشت گونگ رایج است، اما تعداد می‌تواند فرق کند. نوازنده با دو مضراب چوبی به آنها ضربه می‌زند.

در گروه‌های ماگویندانائو و مارانائو، گونگ‌های بزرگ آویخته آگونگ، گاندینگان، باباندیل و طبل جامی‌شکل داباکان کولینتانگ را همراهی می‌کنند. موسیقی از گفت‌وگوی ریتمیک همه بخش‌ها شکل می‌گیرد.

گانگسا

گانگسا گونگ تخت جوامع کوردیلراست. آن را با یک دست نگه می‌دارند و با کوبه می‌نوازند، یا روی پا قرار می‌دهند و با کف دست ضربه می‌زنند. در گروه، هر نوازنده بخشی از الگوی مشترک را اجرا می‌کند.

داباکان

داباکان طبلی یک‌پوست با بدنه جامی‌شکل است که به‌ویژه در گروه کولینتانگ استفاده می‌شود. پوست روی بدنه چوبی کشیده می‌شود و با دو چوب نواخته می‌شود. وظیفه آن نگه داشتن جریان ریتم میان صداهای گونگ است.

بونگ‌کاکا یا بالینگ‌بینگ

بونگ‌کاکا از لوله بامبویی شکافته‌شده در طول ساخته می‌شود. با ضربه زدن انتهای آن به کف دست یا سطح سخت، دو زبانه بامبو می‌لرزند و صدایی کوتاه و وزوزدار تولید می‌کنند. نام‌های بونگ‌کاکا و بالینگ‌بینگ در جوامع شمالی مختلف دیده می‌شود.

تونگالی و فلوت‌های بامبویی

تونگالی فلوت بینی کوردیلراست. هوا از یک سوراخ بینی به لبه دمش هدایت می‌شود و سوراخ دیگر برای کنترل نفس بسته می‌ماند. فلوت‌های لبی مانند پالدونگ یا پالنداگ و سولینگ با دهانه حلقه‌ای هم وجود دارند. تانگکوپ یا تانگهوب نیز در برخی جوامع نام سوت بامبویی است.

کوبینگ یا افیو

کوبینگ و افیو نام‌های محلی زنبورک دهانی‌اند. ساز از بامبو یا فلز ساخته می‌شود. قاب مقابل دندان یا لب نگه داشته می‌شود، زبانه با انگشت به ارتعاش درمی‌آید و فضای دهان مانند محفظه تشدید، رنگ صوتی را تغییر می‌دهد.

کودیابی

کودیابی عودی بلند با بدنه قایقی و دو سیم است که با چند جامعه میندانائو ارتباط دارد. یک سیم ملودی را می‌نوازد و دیگری می‌تواند صدای واخوان بدهد. پرده‌های متحرک از موم زنبور بر اساس مقام مورد استفاده تنظیم می‌شوند.

زیترهای لوله‌ای بامبویی

زیترهایی با نام‌هایی مانند اسلودوی و کولیتونگ اغلب سیم‌هایی دارند که مستقیماً از پوسته بیرونی لوله بامبو تراشیده شده‌اند. خرک‌های کوچک آنها را از بدنه بالا می‌آورند و خود لوله نقش جعبه تشدید را دارد. تعداد سیم و نام میان جوامع فرق می‌کند.

کالوتانگ

کالوتانگ که به‌ویژه با ماریندوکه شناخته می‌شود، از جفت میله‌های چوبی کوک‌شده تشکیل شده است. میله‌ها در نقطه‌ها و زاویه‌های مشخص به هم می‌خورند. اندازه‌های گوناگون در گروه، صداهایی از زیر تا بم می‌سازند.

جمع‌بندی

برای شناخت این سازها باید زمینه محلی آنها را حفظ کرد. کولینتانگ به فرهنگ گونگ جنوب، گانگسا به اجرای گروهی کوردیلرا و کودیابی و زیترهای بامبویی به سنت‌های متفاوت زهی تعلق دارند. نام و طبقه‌بندی درست این تنوع را بهتر از فهرستی با ترجمه لفظ‌به‌لفظ نشان می‌دهد.