Tips voor het kopen van een goede riq

Slaginstrumenten zijn direct, expressief en bijzonder flexibel. De riqspeler is de ritmische spil van een ensemble. In klassieke Oosterse muziek en volksmuziek bepaalt de riq de puls en heeft de speler grote invloed op tempo en dynamiek.

Wat is een riq?

De riq is een traditionele lijsttrommel die verwant is aan de tamboerijn. Hij wordt gebruikt in volksmuziek en klassieke muziek in het Midden-Oosten, Turkije en Griekenland. De naam wordt ook geschreven als riqq, rik of reqq; regionale verwante instrumenten heten onder meer daf en tef. De speeltechniek combineert vingerslagen met bewegingen van de schellen.

Misschien vindt u dit ook interessant: gids voor Arabische muziek

Een traditionele riq heeft een houten raam en een vel van geiten- of vissenhuid. Het hout kan rijk versierd zijn. Moderne modellen gebruiken ook metaal en synthetische vellen. In het raam zitten meestal vijf dubbele paren metalen schellen. Het strak gespannen vel levert een heldere, hoge en goed articuleerbare toon.

In Noord-Afrika bestaan kleinere varianten met een eigen techniek. Egyptische riqs zijn vaak ongeveer 20 cm breed; in Turkije ligt de diameter veelal tussen 20 en 25 cm. Iraakse modellen kunnen iets groter zijn.

Hoe bespeelt u een riq?

Met de juiste techniek haalt u opvallend veel klanken uit dit kleine instrument. In de klassieke houding worden de schellen nauwkeurig beheerst en blijft de toon verfijnd. In de zogenoemde cabarethouding worden de schellen vrijer gebruikt voor een luider en krachtiger geluid.

De riq vraagt een ontwikkelde vingertechniek. Voor beginners kan alleen al het vasthouden even wennen zijn. Open de hand en plaats het raam tussen wijsvinger en duim. De wijsvinger ondersteunt bij de rand van het vel en de duim rust aan de achterzijde nabij een schellenpaar. Kantel het instrument iets van u af wanneer u de schellen stiller wilt houden.

Moderne virtuozen hebben de techniek sterk uitgebreid. Ze wisselen razendsnel van houding en combineren vingerslagen, dempingen en schellenrollen tot complexe ritmes.

Misschien vindt u dit ook interessant: alles over de Perzische daf

Hoe kiest u de juiste riq?

Riqs worden gemaakt van natuurlijke materialen zoals hout en dierenvel, of van metaal en synthetisch vel. Een natuurvel geeft een warme, organische klank, maar reageert sterk op temperatuur en vochtigheid. Traditionele spelers verwarmen het vel soms vóór een optreden en gebruiken geregeld twee vergelijkbare instrumenten, omdat de spanning tijdens het spelen kan veranderen. Een synthetisch vel is stabieler en hoeft niet te worden verwarmd; daarom is het praktisch voor beginners, reizen en wisselende klimaten.

Geschiedenis van de riq

De riq kent een lange geschiedenis. Lijsttrommels en instrumenten met schellen komen voor in oude afbeeldingen uit Mesopotamië en omliggende gebieden. Via contacten rond de Middellandse Zee bereikten verwante tamboerijnen ook Europa. In Turkse klassieke muziek hield de riqspeler de usul, het ritmische patroon, met nauwkeurige vingerslagen en schellenaccenten.

In Anatolië, Mesopotamië en Centraal-Azië werden vergelijkbare slaginstrumenten al vóór onze jaartelling in zowel religieuze als wereldlijke omstandigheden gebruikt. Ook binnen het Ottomaanse Rijk bleven verschillende typen in gebruik.

Grote lijsttrommels klonken bij ceremonies in het oude Sumer; kleinere vormen waren bekend in Mesopotamië, Egypte, het oude Israël, Griekenland en Rome. In middeleeuws Europa werden tamboerijnachtige instrumenten vaak bij zang en dans bespeeld. Vanaf de achttiende eeuw kregen ze onder invloed van onder meer Ottomaanse mehtermuziek ook een plaats in Europese orkest- en operamuziek.

Tegenwoordig klinkt de riq nog steeds op bruiloften en hennanachten en bestaan er varianten met en zonder schellen. Het instrument kan zowel worden aangeslagen als geschud; de schellen geven iedere beweging een ritmische glans.

De schellen zijn een cruciaal kwaliteitskenmerk. Controleer vóór aankoop of ze van degelijk materiaal zijn, gelijkmatig reageren en bij het bewegen een heldere, rijke glans produceren zonder ongewenst geratel.

Bekijk onze brede catalogus om riqmodellen in verschillende materialen en prijsklassen te vergelijken.

Meer informatie vindt u in onze riqcollectie.