Kemancılar için En Uygun 8 Popüler Türk ve İran Çalgısı

Kemanın, Türk ve Fars geleneksel müzik tarihinde güçlü bir geçmişi olduğu bilinir. Tarihçiler, farklı batı çalgıları arasında Fars müzisyenlerinin benimsediği en popüler etnik çalgının keman olduğuna inanır.

İslam Devrimi sırasında bir grup İranlı müzisyen Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşti ve bu durum klasik ile pop İranlı müzisyenlere keman kullanmaktan başka seçenek bırakmadı. Bu batı çalgısı, İran müziğinin gerektirdiği çeşitli renklendirmeleri, süslemeleri ve nüansları çalabildiği için Fars müziğine uygun bulundu. Sonunda bu, bize kemanın bambaşka bir çalma tavrını tanıtan Fars kemanını doğurdu. 

Bu da açıkça gösteriyor ki keman çalıyorsanız, öğrenmesi çok kolay olan en popüler Türk ve Fars çalgılarından bazılarını çalmaya başlayabilirsiniz. Keman çalmayı seviyorsanız, bu çalgıları çalmayı da kesinlikle seveceksiniz. 

1. Kemançe

Kemançe, Fars ya da İran keman tavrının temelini oluşturan popüler bir yaylı çalgıdır. Yuvarlak bir teknesi, mil biçiminde bir sapı, alttan tutulan bir yayı, deri rezonatörü ve dört teli vardır. Eskiden yalnızca üç teli varmış; kemana benzemesi için çalgıya dördüncü bir tel eklenmiş. Ayrıca viyolonsele (keman ailesinden telli bir çalgı) benzer bir biçimde çalınır. Kemanla pek çok ortak yanı olduğu için de keman çalanların çalıp öğrenmesi açısından ideal bir çalgı sayılır. Kabak kemane ise Fars karşılığı kemançeden yapı bakımından yalnızca küçük bir farkla ayrılan Türk çalgısıdır.

2. Ud

Ud aslen eski İran'da icat edilmiş ve barbat adıyla bilinirmiş. Bugün dünya genelinde sanat müziğinde yaygın olarak kullanılır; en çok da Türkiye'de, Arap ülkelerinde ve Mısır'da. Armut biçimli, 11 ya da 13 telli bir çalgıdır. Ancak modern udlar birbirinden biraz farklılık gösterebilir: Türk udu (daha tiz, daha parlak tınılı), Fars udu (daha uzun sap, daha küçük tekne) ya da Arap udu (daha büyük boyutlu, daha dolgun ve derin sesli). Tıpkı keman gibi ud da meditatif bir etki yaratır ve zihnin dinginleşmesine yardımcı olur. Bu yüzden keman çalıyorsanız, ud çalmayı kesinlikle seveceksiniz.

Daha fazla bilgi için Ud Koleksiyonumuza göz atabilirsiniz.

3. Yaylı Tanbur

Yaylı tanbur, (tıpkı lavta gibi) uzun ve perdeli bir sapı ile yuvarlak biçimli, kapalı ahşap ya da metal bir ses kutusu olan Türk çalgısıdır. Ses kutusu icracının baldırları arasında ya da kucağında duracak şekilde dik tutulur. Neredeyse viyolonsele benzer bir biçimde çalınır; keman çalanların onu çalması bu yüzden kolaydır. Yay yanlamasına tutulur; işaret parmağı ve başparmak yayın en sağdaki ucunu kavrar, diğer parmaklar at kılına bastırır. 

4. Tombak / Tonbak

İran'ın başlıca vurmalı çalgısı olarak bilinen tonbak, ahşaptan yapılan bir kadeh davuldur. Kadeh davullar Afrika'nın, Doğu Avrupa'nın ve Asya'nın farklı bölgelerinde çok yaygındır; tonbakın da diğer kadeh davullarla birçok ortak yanı olduğu bilinir. Ancak tonbak çalma teknikleri diğerlerinden belirgin biçimde farklıdır. Keman çalanlar, geniş bir tını, ses ve ritim yelpazesi üretmesi nedeniyle tonbak çalmayı çok sever. 

Daha fazla bilgi için Tonbak Koleksiyonumuza göz atabilirsiniz.

5. Sornā ya da Sarnā

Sornā, İran'ın yöresel müziği olarak açık havadaki şenlik törenlerinde çalındığı bilinen, eski bir Fars nefesli çalgısıdır. Tarihi MÖ 550-330 yıllarına, Ahameniş Hanedanı dönemine uzanır; o dönemde Sornā, borazana benzeyen büyük bir çalgıymış. Ancak boyutu sonradan küçülmüş; yalın biçimli ahşap bir gövdesi ve iyice açılan bir kalağı olmuş. Onu sizin için ideal kılan bir özelliği de, tıpkı keman gibi görece tiz bir sesi kolayca üretmesidir. 

6. Santur

Santur, Mezopotamya ya da İran kökenli, vurmalı-telli bir çalgı türüdür. Bu çalgı farklı ülkelere ve Orta Doğu'nun çeşitli bölgelerine yayılmıştır; bu yüzden her ülkenin kendi akortlarına ve dizilerine uyarlanmış farklı santur versiyonları vardır. Perdeli kemanları çalmayı seviyorsanız, diyatonik diziyi çalmak için santuru kesinlikle keyifli bir çalgı bulacaksınız. 

Daha fazla bilgi için Santur Koleksiyonumuza göz atabilirsiniz.

7. Bağlama

Türk halk müziğini en çok temsil eden çalgı, sıkça Saz ya da Cura olarak da anılan bağlamadır. Orta Doğu udunu ve Batı lavtasını andıran, derin ve yuvarlak bir teknesi olan uzun bir sapı vardır. Parmakla ya da mızrapla çalması çok kolaydır. Pizzicato gibi tel çekme tekniklerini daha önce denediyseniz, bağlamayı çalmayı ya da mızrap kullanmayı harika bulacaksınız. 

8. Tar

Bir başka popüler Türk halk müziği çalgısı da tardır. Gürcistan, Azerbaycan, Özbekistan ve İran'ın yanı sıra Türkiye'nin Kars yöresinde de yaygın olarak kullanılır. Tarın telleri iki gruba ayrılır: ilk grup ezgiyi çalmaya, ikinci grup ise armoniye ayrılmıştır. Tellerin bu şekilde ayrılması, tarı keman çalanlar için ideal bir çalgı yapar. Keman en çok ezgi çalmasıyla bilinir; aynı şeyi tarla da yapabiliyorken bir denemeye ne dersiniz? 



Hangi şarkı türünden ya da müzik tarzından hoşlanırsanız hoşlanın, keman çalan herkes bu harika Türk ve Fars çalgılarını kolayca çalabilir ve öğrenebilir. Farklı çalgı türlerini öğrenmek yalnızca müzik bilginizi artırmakla kalmaz, bir müzik efsanesine dönüşmenize de yardımcı olur.

Şunlar da ilginizi çekebilir: Türk, Arap ve Fars Müziği Arasındaki Farklar ve Benzerlikler Nelerdir?