Müzik ve Ruh: Müziğin İnsan Ruhuna Etkisi

Dinlediğimiz müziğin ritmine kapıldığımız pek çok an vardır. Bu kapılışların aslında o anla değil, yüzyıllarla ilgisi vardır. Kökeni Yunanca olan müzik sözcüğü, "musica" kelimesinden gelir. Pek çok araştırmacıya göre Musica'nın etimolojisi ilham perisi, yani şifa veren peri ya da melek anlamına gelir. Türkçede müzik yerine sıklıkla musiki sözcüğü de kullanılır.

Antik Yunanlılara göre bütün erdemlerin kaynağı olan müzik, ruhu arındırmada ve eğitmede önemli bir rol oynar. Müzik terapisi üzerine tarih boyunca süregelen çalışmalar, bugün dünyanın her yerinde ve son yıllarda Türkiye'de de pek çok merkezde devam etmektedir. Nitekim benzer çalışmalar terapilerde de sıkça uygulanır. Müziğin insan üzerinde psikolojik bir etkisi olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Şarkı söylemek, ritimle hareket etmek, dinlemek ve çalgı çalmak bireyin müziksel olgularla öğrenmesini sağlar; bu etkinlikler kişinin bedensel koordinasyonunu, zamanlama becerisini, belleğini, dikkatini ve dinleme eğitimini geliştirmeye yardımcı olur.

"Müziğin hormonlar üzerinde etkili olduğu, müziğin türüne ve biçimine bağlı olarak stres hormonlarını artırma ya da azaltma gücüne sahip olduğu bilinmektedir." Öte yandan müziğin psikolojik ve zihinsel hastalıklardaki terapötik özelliği bu alanda pek çok fayda sağlar. Müzik neredeyse her hastalığın tedavisinde kullanılır. İnsanların geçmişten bugüne, hatta çok eski çağlarda bile çalgıları ve ritimleri kullandığı bilinir. Müziğin ve ritimlerin rahatlatıcı doğasının, insanların ilgisini çeken farklı nesnelerin birleşimiyle geliştirilen bugünkü çalgıları hep var ettiğini söyleyebiliriz.

Bu nedenle müziğin ve çalgıların insanı psikolojik olarak nasıl etkilediğini özetleyerek sizlerle paylaşmak istedik.

Müziğin insan üzerindeki etkileri nelerdir?

Müzik dinlerken ya da bir çalgı çalarken;

• Beyne giden kan ve oksijen miktarı arttığı için uyarıcı ve canlandırıcı bir etki oluşur.

• Kalp atış hızını ve metabolizmayı doğrudan etkiler. Antrenmanda temponun ve ağır müziğin etkileri farklı sonuçlar ortaya koymuştur.

• Müzik ilham verir, duyguları harekete geçirir ve yaratıcılığı artırır.

• Müzik matematikseldir; karmaşık fikirlerin kolayca çözülmesini sağlar.

• Etkili öğrenmenin temel unsurlarından olan beynin sağ ve sol yarıküresinin dengeli çalışmasını sağlar.

• Belirli müzik türleri sakinliği ve rahatlatıcı hormon olan endorfinin salgılanmasını artırır.

• Kas gerginliğini azaltır, beden hareketlerini ve koordinasyonu geliştirir.

• Beynin fiziksel dünyayı algılama, onu zihinde canlandırma ve nesneleri birbirinden ayırt etme becerisini geliştirir.

• Müzik stresi azaltır, rahatlatır.

Kısacası müziğin ruhun ilacı olduğunu söylersek abartmış olmayız.

Sonuç olarak ritimlerin, müziğin ve bir çalgı çalmayı öğrenen insanların; kişilere hem psikolojik hem de günlük yaşamlarında inanılmaz bir katkı sağladığı açıktır. Müzik ruh hâlimizi etkiler, dinlediğimiz müzikle bizi mutlu eder ve hayatımızın her anına yayılır. Dünya genelinde müzik üzerine milyonlarca araştırma yapılmıştır. Psikoloji, ruh ve müzik üzerine yapılan araştırmayı sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Wolfgang Amadeus Mozart

27 Ocak 1756'da Avusturya'da doğdu. 3 yaşında piyano çalan, 4 yaşında beste yapan, 8 yaşında ise orkestra için yazılmış senfoniler besteleyen bir çocuktu. İnanabiliyor musunuz? Kısacası o, müziğin altın çocuğudur. 626 eseri 35 yıllık ömrüne sığdırmıştır. Bu eserlerin bir kısmı, 1993 yılında 36 üniversite öğrencisiyle yapılan ve önce IQ testinin sağ beyin becerilerini ölçen sorularla başlayan bir çalışmada denenmiştir. Testin ardından öğrencilere Mozart'ın "Re Majör, K 448 İki Piyano Sonatı" 10 dakika boyunca dinletilmiştir. Daha sonra öğrenciler yeniden teste tabi tutulduğunda IQ puanlarının önceki değerlerden yüksek olduğu görülmüştür.

Tarihe "Mozart Etkisi" olarak geçen bu araştırma, beraberinde pek çok çalışmayı getirmiştir. Bazı araştırmacıların doğru olmadığını öne sürdüğü Mozart Etkisi, bazı araştırmacılar tarafından ise doğrulanmaktadır. Wolfgang Amadeus Mozart, ruh ve müzik ikilemi için iyi bir örnektir.

Klinik Psikolog Sara İke